अभंग

चांगले वाईट कसे ओळखावे। सर्व हे जाणावे एकरुप।

बाह्य - अंत:सृष्टि अनुभवीं बिंबते।

वाक्य सिद्धि व्हावी अर्थ-शब्दें ॥

गेय गाता कंठ यांनी गीत घेई जन्म।

सांत नी अनंत - विश्व ऐसें ॥१४२॥

 

विचार करतांना सत्यता भंगते।

सांगाडा पाहते ज्ञान दृष्टि ॥

सहेतुक ऐसें अस्तित्व जें कांही।

तें न केव्हा होई - तर्क विषय ॥

आत्म दृष्टिनें त्या ओळखावे लागे।

बुद्धि योगे भंगे सत्यतत्व ॥१४३॥

 

अविर्भावे होतें प्रेम अस्तंगत।

शब्दांनीं लोपत - मूळ हेतुं ॥

कार्य हे अंतिम असावे ना सदा।

फलेच्छा हेतुदा परी होते ॥

असें हें चालतें - अनुषंग मुख्य हो।

मुखाहुनी रंग ठरे श्रेष्ठ ॥१४४॥

 

साम्यता विषमता जुळया लेकी।

तयांत तत्वत: नसे भेद ॥

अधिष्ठान त्यांना असे एकत्वाचें।

एकल्या दृश्याचे रंग दोन्ही ॥

दृष्टिकोन जैसा प्रेक्षकाचा असणे।

तसें त्यास दिसणें अनुक्रमें ॥१४५॥

 

सारी ही अस्तित्वे असतांत बापुडी।

कुणासाठी खडी कोण जाणें ॥

एकमेकांचा त्या लागतो आधार।

असा हा विस्तार - किती भव्य ॥ (व्हावयाचे काय शेवटी आपुले)

शेवटी आपुले व्हावयाचे काय।

ही न शंका पोटी - कुणाच्याही ॥१४६॥

 

निर्देह आत्म्याचें अस्तित्व मननीय।

कधीं काळीं होय - मला सुद्धा ॥

परमोच्च् हेतु जो तयाला बंधन ।

शरीराचें हीन - लागणार ॥

सत्य कैसे व्हावें मला पुरतें ज्ञात।

आत्मा ह्या देहात असूनी ही ॥१४७॥

 

शब्द हे सत्याला - सौंदर्य प्रेमाला।

व्यक्तित्व देवाला - नसेना कां ॥

हेतुसिद्धी साठी जयांचि अस्तित्व ।

तयांनीं न तत्त्व - बद्ध होई ॥

सांततेच्या साठी व्यक्तित्व बंधन।

करितसे धारण - अनंतता ॥१४८॥

 

विचाराचे ध्येय कैसे असे विलक्षण।

स्वत:चेच हनन - करायाचे ॥

विचाराचा होता विकास संपूर्ण।

विचार राही न स्वयंसिद्ध ॥

विचारातीत जें तयांत वर्धन।

आणि परिमार्जन विचाराचें ॥१४९॥

 

विचार वस्तुत्व यांमध्ये हा भेद।

वस्तुत्व संसिद्ध - स्वयंधृत ॥

विचाराचा जन्म वस्तुच्या संयोगे।

मनाच्या संसर्गे असा होई ॥

ज्ञाता हा दर्पण अस्तुत्व मूर्तीला।

प्रतिबिंब शोभला विचार ही ॥१५०॥

 

कुठें ही सुरुवात पाकळया मोजाया।

करावया येत कमलिनीच्या ॥

वर्तुळास प्रारंभ कोठलाही बिंदु ।

करुनीया देई परिघ रेषा॥

आदि अंत होई वर्तुलाचा ।

कोठलेंही दृश्य आकळूनी घेतां ।

कळले अनंत-ता - पूर्णतेनें ॥१५१॥

 

द्वंद्व सिद्धि होई विचार करितांना।

हेतु अस्तित्वांना भेद येई ॥

इंद्रिये जाणावे अस्तित्व दे बाह्य।

हेतु हाच ध्येय विचाराला ॥

हेतूला हुडकित विचारे धावणें।

स्वये हेतु होणे - आत्मनाशें ॥१५२॥

 

स्वत्वाचें स्वरुप हेंच आहे (असावे कां) असले।

जयांत राहिलें विरोधीत्व ॥

स्वत्वाचें पूजन - करूं जाता - युद्ध।

अंतरांत सिद्ध । सदा होते ॥

एक स्वत्व सांगे स्वार्थाची श्रेष्ठता।

दुजे नि:स्वार्थता धरी वंद्य ॥

कुणाचे ऐकावे हेंच मजला गूढ।

कुणा आदरावें - अशा वेळी ॥१५३॥

 

माझ्या स्वत्वावरी प्रतिबिंबले जेंजें।

तें मला वाटतें पूर्ण सत्य ॥

मर्यादा माझिया स्वत्वा भवंती किती।

तयाची मीं गणती करू कैशी ॥

अनंतांशे होई - माझे सत्य।

तयानेच तृप्त् - ज्ञात असावे मी? ॥१५४॥

 

हेतुहीन जेजें दिसेल अस्तित्व।

ओळखा जडत्व - तया मध्ये ॥

जेथे जेथें होई - हेतु तत्व ज्ञात।

चेतना नाचत तेथ तेथें ॥

हेतूची व्हावया सिद्धता सर्वदा ।

चेतनेची क्षणदा आवश्यक ॥१५५॥

 

वीज

चांगले वाईट कसे ओळखावे।

सर्व हे जाणावे एकरुप ॥

आचार असे हा सर्व कच्चा माल।

विचार ठेवील त्याचे नांव ॥१५६॥

तुलनात्मक दृष्टि सदाची ठेवावी कधी

११-१०-५८

आमचा पत्ता

Dr. Samprasad and Dr. Mrs. Rujuta Vinod Shanti-Mandir, 2100, Sadashiv Peth, Vijayanagar Col. Behind S. P. college Pune - 411030 

दूरध्वनी क्रमांक

+91-20-24338120

+91-20-24330661

Dr. Samprasad Vinod - 09373686537

Dr. Mrs. Rujuta Vinod - 09371934520

Copyright 2019. Maharshi Nyaya-Ratna Vinod by Web Wide It

Search