अभंग

अप्रकाशित अभंग नोव्हेंबर १९५८ भाग २

 

गर्द झाडीमध्यें चालतां चालतां।

तुला मीं न कळतां-अलिंगिले ॥

आले अचानक तुझें ही कां हात।

मला कवटाळीत-कोण जाणें ॥

आता मात्र दूरी नको केव्हा होणें ।

चिर काल रहाणें हें असेच ॥

युगें, विश्वे, देव ही सर्व आपणां।

पाहताच, नयनां-फिरवितील॥६२॥

 

दुराचार सर्व दुर्दशेचीं पोरें।

तयांना कां बरें-दूर टाकूं॥

दुर्दशेला द्यावा दोष सारा सदा।

जन्मवी आपदा-अनीतीस ॥

जन्मताच कोणी भला बुरा नसे।

तया त्या करितसे-परिस्थिति ॥६३॥

 

कल्पनांचें जाळे विणूनीयां एक।

चेतनेचा सेक-वरी केला ॥

थेंब जे उडाले जेथ तेथें तेव्हां।

सान वा थोर वा-जाल पृष्ठीं ॥

अधिक-थोडे पडलें या मुळें चैतन्य।

जडता ती आढळे-कुठें ही न ॥

विश्व हें देवाचे कल्पनेचें चित्र।

न अणुमात्र-अचेतन ॥६४॥

 

जेथ तेथें अशी विभक्ति वावरे ।

ऐकयता (एकता) ती ठरे कुठें ही न ॥

अपूर्तेपणाच्या-कंटकांनीं, (स्फोटकांनी) व्याप्त।

विश्व हें भासत सर्व ठायी ॥६५॥

 

सलंग वाण तें आढळे ना येथें।

सत्य हे जाळिते-सदा जीवा ॥

अनंतांत जावें एकदांचे विरुनी।

अंश-ता ती मनीं-न बोंचावी ॥६६॥

 

शुन्यामध्यें संख्या न कारी होकार।

निर्गुणीं आकार असें सुप्त ॥

अभावी अस्तित्व घनत्व अवकाशीं।

उदय तो विनाशी असे गुप्त ॥

आभासीं सत्यता आनंद खेदांत।

ब्रम्ह विश्वांत-असे लुप्त ॥६७॥

 

अपूर्णाने येई विश्वदृष्टी शोभा।

पूर्णतेचा गाभा - न्यूनता, ही ॥

फुलेलें सौंदर्य विरुपता जलें।

सत्य हें सजेले - असत्यानें ॥

जीवनें नाचावे मृत्यूच्या तालांत।

अनंततेला साथ - सांततेची ॥६८॥

 

भावनेचे ज्ञान होताच ती नुरे।

आनंद ओसरे - काज कळतां ॥

प्रेम हे मोहक अज्ञात जोवरी।

बेभान वैखरी - प्रसादिक ॥

अज्ञेय देव जो वाटे तो ची वंद्य।

ज्ञेयता ती जाची पूज्य भावा ॥६९॥

 

अभाव नी भाव सापेक्ष भासतो।

प्रत्येक बिंबतो दुज्यामध्ये ॥

अभाव अत्यंत - कुठे ही नाढळे।

भाव - ता मिळे सर्व ठायी ॥

हेतु योगे होते - अभाव - भावता।

द्वंद्व ते तत्वत: हेतु मूल ॥

हेतु दृष्ट ऐसें वस्तुत्व, तो भाव।

अदृष्ट - तो अभाव - वस्तुचा त्या ॥७०॥

 

सांत दृश्ये सारी गुंफिली दोर्‍यांत।

शोभली गजर्‍यांत अनंते-च्या ॥

चिर - वास तेथे तयांचा असणार।

स्खलित ना होणार एक सुद्धा ॥

लहान - मोठे भेंद होउनी एकत्र।

नांदतील तत्र - चिरंतन ॥७१॥

 

स्वयंसिद्धता हे सत्याचें जीवन।

असत्य लक्षण पराश्रय ॥

स्वकीय बीजानें सत्य होई सिद्ध।

असत्य अनुबद्ध - तदितरी ॥

निज-प्रभावानें सत्य होते ज्ञात।

असत्य संस्थित - बुद्धि योगे ॥

बुद्धि होई स्थिर - अचल-जल-वत जेव्हां।

सत्य तेथे तेव्हां - बिंबणार ॥

बुद्धिच्या संसर्गे सत्य होते भ्रष्ट।

ज्ञान ते कनिष्ठ - बुद्धि-ज्ञ जें ॥७२॥

 

सांत दृश्यांच्या जी अंतरी विषमता।

भासते सर्वथा - विखुरलेली ॥

अनंतीं होणार तियेचे मज्जन।

वैषम्य तेथ न - असे शक्य ॥

स्वयं साम्य हेंची अनंततेचे लेणें।

कधीही लाधणें - जें न इतरां ॥७३॥

 

फिरवतांना तोंड चोरटी ती दृष्टी।

पुन्हा कोणासाठी बघे मागे ॥

बोलण्या सुरवात केलीस क्रोधाने।

मृदूल कां स्वराने असे व्हावे ॥

निरोप देताना आेंठ कां अडखळे।

चित्त कां खळबळे तुझे सांग ॥

चाललो पहा मी पुन्हा बोलावितो।

कटाक्ष तसला तो, तुझाच नेत्र तो अनंतते ॥७४॥

 

प्रेम सलिल तुवा आनंदाने रहावे।

मी मात्र कंठावे असें आयु ॥

नभांत तारका, कासारी कमलिनी।

बैस तूं होउनी अनंतते ॥

पडें मी या वनीं खडा किंवा कांटा।

दृष्टि ही रोखुनी तुझ्याकडे ॥७५॥

 

आठवते का तुला गेल्याच जन्मांत।

होतीस हिंडत वनीं एका ॥

सृष्टि सौंदर्याची पाहताना मौज।

तुझा पाय सहज - पडे तैसा ॥

एक होता तेथे पडलेला कंटक।

तुला तो ठाउक कसा असणे ॥

हाय - गेला परी तुझ्या तो पायांत ।

आणि त्या नभांत - तुझा ध्वनि ॥

काढुनी टाकिला - मी तया त्या क्षणीं।

आणि माझ्या मनीं ठेविला तो ॥

तेव्हां जें पाहिलें तुझें तेथें चित्र।

सर्वदा सर्वत्र - शोधितो तें ॥

कधी माझी होणे सांग इच्छापूर्ति।

पुन्हा तीच मूर्ती - दिसेल का? ॥७६॥

 

हिरवळीत तसल्या अंग ते टाकुनी।

नेत्रही लावुनी - नभाकडे ॥

कुणासाठी काय - मागसी तें सांग।

होई आशा भंग - तुझाची बा ॥

तूंच केलास ना असा माझा घात।

तुला दैवें हात कसा द्यावा? ॥

नभास - भूमीस, नगास सरितेस।

विलोकीत बैस (सर्वकाळ) अनंतते ॥

परी मजला जेव्हा बघशील प्रेमानें।

तेव्हांच ती नयने तोषतील ॥७७॥

 

“तुझ्या डोळयावरी हात हे ठेवुनी।

पाहिले पुसूनी - नांव माझे ॥

लाजलीस नांव घेउनी झटकन।

सोडिलेहि नयन - तत्क्षणीं मी ॥

कित्येक दिवसांचा तुझा होता हट्ट।

असा गेला फुकट - क्षणामध्ये ॥

“कध्धि'ही घेणार नांव तुमचें नाही ।

असा हट्ट बाई - कुठे गेला तुमचा?”॥

“समजते कां तुम्हा विनावदल्या कांही।

बघ होते बाई - मी हितेंच ॥

हस्तांनी तुमच्याच नेत्र हे झांकुनी।

घ्यावयाचे मनी चिंतियेलें ॥

प्रणय - गूढ साधे - तुम्हां कळले नाहीं।

घडले हें ही - नकळतां कां? ॥

मला वाटलें कीं - कळूनीयां गूढ।

नेत्र हाता आड - तुम्ही केले ॥

परी कसले पुरुष तयांस शब्दांत।

सुचवाया लागते सर्व काही!!” ॥७८॥

 

पावलांचा कल पुढें जावयाचा।

रोख त्या नयनांचा - परी मागे ॥

जावयाचे जेथे स्थान तें, ओठांत।

ठाव त्या हृदयांत - स्थलांचा ह्या ॥

येथ झाली आपुली क्षणापूर्वी भेट।

जीव का न धीट - पुणे जाण्या पुढे? ॥

तुझ्या हृदयी माझे - माझ्या हृदयी तुझें।

प्रेम कां हें सजे - सये सांग। अनंतते” ॥७९॥

 

“दूर कोठे तरी वाजली ती पाने।

माझी नील नयने - तिथे गेली ॥

तेथेंच त्या क्षणी तुम्हांला देखिले।

विचार हा मनीं असा आला ॥

सिंह किंवा व्याघ्र जरी येथे येता।

देह मात्र घेता - हिंस्त्रतेनें ॥

हिंस्त्रता राजसा परी तुमची न्यारी।

जीव जो शरीरीं - घेतला तो ॥

मनाला मार्दव कधी नव्हते ठावे।

जिवाने असावें अल्पतुष्ट ॥

तुझ्याच दर्शने उगम जी पावली।

कशी ती आटली प्रेम गंगा ॥८०॥

 

हृदय हे दगडाचे ।

जाहले उद्विग्न ॥

निर्घृण ऐकून तुझे शब्द ।

शब्द तो ऐकून अनंत ते ॥८१॥

 

परिसास एका दुजा तो लागता ।

कशी सुवर्णता सिद्ध व्हावी ॥

अग्निला आग्नीने जाळणे शक्य न।

जीवने जीवन भिजे कैसे॥

प्रेमाने वाढणें कधीही न प्रेम।

सष्टिचा हा नेम - अनंत-ते ॥

दिलें तुजला प्रेम - ही माझी चूक।

आत्ता ती न कधी शमणे भूक ॥८२॥

 

चढतांना चढण ही, तुला थकवा आला।

श्वास हा लागला पहा दीर्घ ॥

निटिलाने गाळिले घर्म बिंदू खाली।

अश्रु-शंका आली - मला सुद्धा ॥

पाहता तुजकडे परीं ओठीं हांसे।

खेळतांना दिसे तसे तेथें ॥

हातांत हात हा घेतला होतास।

ओढीत बसलीस - अशी खाली ॥

पुनर्जन्माचे हें शैल तूं मीं असे।

गांठिले कां कसें - अनंत-ते ॥८३॥

 

जरा जाऊं पुढे -असे सांगुनीयां।

निर्जन स्थलीं या -आणिलीत ॥

असा तुमचा हेतु मला नव्हता ठावा।

साधलात कावा-तुम्ही मात्र ॥

कुठें हीं कां न्या ना मिळेल ना प्रीति।

जरी मीं सांगती - जन्मजन्मीं ॥

मीं ही अनंत-ता तुमचें तें जीवित।

सदा मर्यादित-असायाचें ॥८४॥

 

मनांत जें आलें तेंच वदली वाणी।

शिकविले न कोणी-असे बोल ॥

हीच इच्छा वागे सदा ह्या अंतरी।

तुझ्या पायावरी - जीव वहावा ॥

आईबाप मित्र वेड्यांत काढिती।

तयाची न खंती - कधी वाटे ॥

सफल व्हाव्या इच्छा - हेंच सर्वां वाटे।

मनीं माझ्या दाटे - हेंच वेड ॥

तयाला आदरीं खुशीने माझ्या मीं।

जगाची वैखरी - वदो कांही ॥८५॥

 

(आता) कशाला तूं आलीस नेत्र ध्यानी।

कसे दृष्टिबंध तुला बांधू ॥

माझ्याच गीतांनी बधिर झाले कर्ण।

तुझे प्रीति वचन - कसे ऐकूं ॥

नुरले तें आतां देहाचे स्थंडिल।

कुठें बैसशील अनंत-ते ॥८६॥

 

उचलली वरती निजांगुली।

मला घाई केली - पाहिजेच ॥

हा याच पावली चाललो मी।

गीत - अर्भकांचे होउ द्या काहीही ॥

मला प्रेम नाहीं - तयां विषयी।

आले जे जे येथें अंतरी अनुभव ॥

लक्षांश संभव गीति त्यांचा।

पूर्णांश घेउनी जाउं द्या आत्म्याला॥८७॥का गर्भवासाला - भिणे व्यर्थ

 

विरोधी भावांचे उलगडेना गूढ।

जीवराया तोड अशी काढू ॥

जीर्णतेच्या अंगी नाविन्य पहाणे।

दु:खात चाखणे मोदभाव ॥

मृत्यूंत पाहणे जीवनाची कला।

विनाशांत सजला - विकास तो ॥

असत्यांत लपल्या सत्यास देखणे।

शून्यांत रेखणें विश्व चित्र ॥८८॥

७-११-५८

आमचा पत्ता

Dr. Samprasad and Dr. Mrs. Rujuta Vinod Shanti-Mandir, 2100, Sadashiv Peth, Vijayanagar Col. Behind S. P. college Pune - 411030 

दूरध्वनी क्रमांक

+91-20-24338120

+91-20-24330661

Dr. Samprasad Vinod - 09373686537

Dr. Mrs. Rujuta Vinod - 09371934520

Copyright 2019. Maharshi Nyaya-Ratna Vinod by Web Wide It

Search