You are hereमनुष्य स्वभावत:च पूजक वृत्तीचा आहे. / मनुष्य स्वभावत:च पूजक वृत्तीचा आहे.

मनुष्य स्वभावत:च पूजक वृत्तीचा आहे.


मनुष्य स्वभावत:च पूजक वृत्तीचा आहे.

- पश्यन्ती (१४) (रोहिणी सप्टें. १९६३)

मनुष्य हा स्वभावत: पूजनशील आहे. पूजा करणे हा त्याचा स्वभाव आहे. मन् या धातूचा अर्थ ‘पूजायां’ असा आहे. मन् धातूचा, मनन करणे हा नंतरचा अर्थ.
मानवाने अगदी पहिला विचार केला असेल त्या क्षणी त्याच्या अंत:करणात पूजनाची वृत्ती उत्पन्न झाली. पूजकता ही मनुष्याची सहज-प्रवृत्ती असण्याचे कारण, तो स-अंत, सांत आहे. मी मर्यादित आहे, सांत आहे, अनंत नाही याची जाणीव स्पष्टतया प्रतीत झाली तरच मनुष्य विचार करण्यास प्रवृत्त होतो. मनन म्हणजे विचार करणे. मननाच्या पहिल्या क्रियेमध्ये सांततेची व पूजकतेची प्रतीती आहे.

एका पाश्चिमात्य तत्वज्ञाने म्हटले आहे की, Damned is he, who has nothing sacred in life. - “ज्या व्यक्तीला कोठेही, काहीही पूज्य, शिरोधार्थ, आदरणीय राहत नाही, त्या व्यक्तीला ध्येय-दृष्टी नाही. त्या व्यक्तीला प्राप्य अशी अवस्था नाही. कर्तव्य अशी कृती नाही.”
आपणांस जे पूज्य वाटते. त्याचाच अनुकार आपण करू शकतो. जी अवस्था, जी मर्यादा आपणांस आज उपलब्ध नाही व उद्या ही प्राप्त व्हावी असे वाटत असते, त्यालाच आपण ध्येय म्हणतो. ध्येयनिष्ठा, पूजकता, विकास उन्नती या व एतद्सदृश सर्व प्रवृत्तींचे उगम मनुष्यस्वभावाच्या मूल-प्रकृतींत आहेत.

दोषैक दृष्टि, निंदा, निषेधकता या सर्व विकृती आहेत. प्रकृती नव्हेत. मानवी मूल- प्रकृतींत अंतर्भृत व अनुस्यूत असल्यामुळे, देव, ईश्वर या कल्पनेची मानवाच्या विकासाला अपरिहार्य अशी वस्तुता आहे. क्षुधा आहे हे कोठे तरी, कसले तरी अन्न असल्याचे प्रमाण होय. पदार्थांना अन्न-त्व देण्याची शक्ती क्षुधेमध्ये आहे. अगदी तसेच, मानवमात्राचा, पूजकता हा स्वभाव असल्यामुळे देवतांची अनेक स्वरूपे, अनेक आकार असण्याचे कारण म्हणजे मानवी मनाचे म्हणजेच पूजकतेचे विविध प्रकार होत.
मन् धातूचा अर्थ पूजा करणे, विचार करणे, असा असल्यामुळे मानवमात्राचा सहज-विचार हा नेहमीच पूज्य मूल्यांचा, उदात्त ध्येयांचा आविष्कार व अनुकार करणारा असतो.


ॐ ॐ ॐ

देवा जी परिस्थिती मी बदलू शकत नाही ती स्वीकारण्याची मनाची प्रसन्नता मला दे, जी परिस्थिती मी बदलू शकतो ती बदलण्याचे धैर्य मला लाभू दे आणि अशा परिस्थितीतील भेद जाणण्याचे ज्ञान मला दे.

"भारतीय सणांची आध्यात्मिक पार्श्वभूमी"ह्या सूत्रा मधे ही अक्षरे आहेत. व्यवस्थापकांना नम्र विनंती

धन्यवाद प्रकाशजी.
ऋजुता विनोद

आपण काळजीपूर्वक वाचून मजकुरात राहिलेली चूक आमच्या लक्षात आणून दिलीत त्याबद्दल धन्यवाद! मूळ साहित्यात हे वाक्य इंग्रजीत आहे. फाईल रुपांतरीत करताना ती अक्षरे मराठीत आली. आमच्याकडून ती पुन्हा इंग्रजीत करायची राहून गेली.
शक्यतो लवकरच ती सुधारण्याचा प्रयत्न करीत आहे.
ऋजुता विनोद

Facebook page

We have a page on facebook "Maharshi Vinod Publications.
You can join us.

श्रीगुरुपादुकोदयस्तोत्रम्


आज मुहूर्तवूं या एक नित्योत्सव।
अद्वैत आमोदें, जेणे फुलेल हें विश्व।
क्षणोक्षण प्रभातेल नवोनव महापर्व।
प्रसादचिन्ह श्री-श्री-श्रीविद्येचें।।१।।

परा, परापरा, अपरा।
श्रीगुरूपुजा ही त्रिशिरा।
विमर्शा माऊलीची ही स्तनदुग्धधारा।
ओष्ठविण्याचा समय हा।।२।।

‘अपरा’ आराधनेंत भेद-ग्रह-स्थिती।
‘परापरा’ अवस्थेंत भेद-अग्रह-वृत्ती।
‘परा’ अवस्थानांत अभेद-स्फूर्ती।
श्रीगुरूपुजेची पादुका ही।।३।।

आदिभान हें परात्परगुरुबीज।
विमर्शशक्ती श्रीशिवा गुरूविद्येची गुह्यशेज।
जीवूजीवूचा पहिला परिव्राज।
गुरूपादुकेचें आलोचन ।।४।।

एक उफराटे अ-कुल ब्रह्मपद्म।
तेथ निष्कलेचे निजशक्तीधाम।
निर्झरले व्यापिनीचे श्यामव्योम।
अमृतमेघ वोसंडला।।५।।

चतुष्कोणी देवतात्म्यांचे उगमस्थान।
बिंदुस्थली अमृतसिद्धीचें अनुभावन।
यथाक्रम आंतर अनुभवांचें अनुस्थापन।
श्रीगुरूविद्येचा सहजाचार हा।।६।।

‘विमर्श’ म्हणजे आदिभानस्थित चित्शक्ती।
पादुकोदय म्हणजे शिवशिवेची साम्यरसस्थिती।
गुरूकृपयैव या भाग्यश्रीची समवाप्ती।
‘गुरूकृपा’ ये नामें जीवू जीवूचें निरवस्थान।।७।।

‘चार’ म्हणजे सोपचार आराधन।
‘राव’ म्हणजे विमर्शशक्तीचें उपयोजन।
‘चरू’ म्हणजे द्रव्यगुणांचे संयोगीकरण।
‘मुद्रा’ या नांवे प्रतीकाचा प्रत्यंगभाव।।८।।

चित्गगन-चंद्रिकेची फेसाळली जान्हवी।
श्रीगुरूकृपेची वेल्हाळली की पान्हवी।
प्रकटली वा नीलाब्जाची श्रीसुषमा अभिनवी।
श्रीपादुकोदय स्तोत्र हें ।।९।।

श्रीनवशुक्तिकांचा सम्यक् समुल्लेख।
येथ दशोपनिषद्रहस्याचे महावार्तिक।
आदिकृपेचा जणुं संतताभिषेक।
श्रीगुरूपादुकोदयस्तोत्रम्।।१०।।

।।इति श्री गुरूपादुकोदय स्तोत्रम्।।
------------------------------

You may keep up to date with our updates by subscribing to RSS feed of this website. RSS Feed is available at www.maharshivinod.org/rss.xml