You are hereइच्छा / इच्छा

इच्छा


    इच्छा ही जीवनाची आद्यशक्ती आहे.
    विश्वनिर्मिती ही ईश्वराच्या इच्छाशक्तीचा परिणाम आहे.
    इच्छाशक्तीचे विकसन काही स्वयंभू, स्वाभाविक नियमांनी होऊ शकते.
या नियमांचा एकंकार म्हणजे धर्म.
    इच्छाशक्ती सामान्यत: एकच असली तरी इच्छाविषयांच्या विविधतेमुळे इच्छाशक्तीलाही विविध स्वरूपे प्राप्त होतात. इच्छा ही सर्व इंद्रियांची स्वामिनी आहे.
    ‘अर्थ’ शब्दाची व्युत्पत्ती - ‘इंद्रियाणि ऋच्छन्ति (गच्छन्ति) यत्र।’ अशी आहे.
    पुरुषमात्राला जे चार सहज हेतू असतात त्यांना पुरुषार्थ म्हणतात.
    धर्म, अर्थ, काम आणि मोक्ष हे चार पुरुषार्थ सु-प्रसिद्ध आहेत.
    धर्म म्हणजे इच्छाशक्तीच्या स्वभावगुणांचे शास्त्र.
    अर्थ म्हणजे इच्छाशक्तीच्या विकसनास लागणारे द्रव्य. अर्थात्‌ इंद्रियनिष्ठ अनुभवांना कारक असणारे, साधनभूत होणारे, बाह्य विषय व त्यांचा उपभोग.
    काम म्हणजे इंद्रियतृप्ती शोधणारे इच्छाशक्तीचे विशिष्ट स्वरूप.
    मोक्ष म्हणजे स्वभाव-स्वरूपाची उपलब्धी. इच्छाशक्तीने निर्माण केलेल्या आभासमय सं-बंधांपासून, बंधनांपासून सुटका.
    इच्छाशक्ती ही विशुद्ध परमात्मतत्वाची व आत्मतत्वाची सहजप्रकृती आहे, स्वभावस्फ़ुरण आहे.
    परमात्मतत्व अमर्याद आहे. स्फ़ुरणक्रियेमुळे विविधत्वाचा, अनेकत्वाचा आभास निर्माण होतो व परमात्मतत्व अनेक जीवात्मतत्त्वांच्या रूपात आभासू लागते.
    जीवात्मरूपे, परस्परांमधील आभासिक भेदांमुळे आभासिक संयोग-वियोग, आभासिक आकर्षण-विकर्षण, प्रेम-द्वेष निर्माण करतात.
    आभासांच्या पुनरावृत्तीने कर्मबंध व संस्कारवलये निर्माण होतात.
    हे आभासात्मक अनुबंध दूर करणे व मूलस्वरूपाची पुनर्लब्धी करणे हा जीवमात्राचा मोक्ष - म्हणजे परमपुरुषार्थ होय.
    इच्छाशक्तीच्या साहाय्यानेच आभासात्मक विकृतीचा म्हणजे बंधसमुच्चयाचा निरास करावयाचा असतो.
    शिक्षाशास्त्र, नीतीशास्त्र, धर्मशास्त्र, अध्यात्म ही सर्व इच्छाशक्तीचे वि-नयन अथवा विशिष्ट तर्‍हेने विकास साधण्याची ससधने होत.
    ही सर्व शास्त्रे प्रत्येक व्यक्तीच्या वैयक्तिक साधनेची केवळ उपांगे आहेत.
    तीव्रतम इच्छाशक्तीचे विनयनाबरोबर आपातत: बंधसमुच्चयाचा निरास होत असतो.
    केवळ शब्दबोधाने इच्छाशक्तीचे नियमन होत नाही. यामुळे शब्दपंडित नेहमीच अयशस्वी होतात.
    तपश्चर्या या शब्दाचा अर्थ इच्छाशक्तीचे तपन अर्थात्‌ उष्णीकरण व प्रकाशन हा आहे.
    तपश्चर्येने अखिल (Integral) व्यक्तित्वाचे विकसन होते.
    आधुनिक बौद्धिक शिक्षणाने केवळ बौद्धिक अंगाचे विकसन होते, त्यामुळे वैयक्तिक शीलावर व चारित्र्यावर त्याचा काहीच परिणाम होत नाही.
    प्राचीन नैय्यायिक विश्वनाथ याने बुद्धी व भावना यांच्याशी असलेला इच्छाशक्तीचा घनिष्ठ संबंध लक्षात घेऊन आत्मसाधनेची रूपरेषा आखली आहे.
    जगदीश भट्टाचार्याने प्रार्थनेचे रहस्य विशद करताना ‘स्वत:च्या इच्छाशक्तीचे प्रबोधन’ -‘स्वीय इच्छा प्रबोधनम्‌।’ असे प्रार्थना शब्दावर भाष्य केले आहे.
    धर्मशास्त्रानुरूप अर्थाची कामना केली तर वासनेची पूर्ती होऊन त्या वासनेच्या बंधापासून मोक्ष मिळतो. हे सूत्र पुरुषार्थ प्राप्तीच्या साधनेत महत्त्वाचे व मध्यवर्ती आहे.
    पुरुषमात्राने, व्यक्तिमात्राने अंतिम पुरुषार्थाचे, मोक्षाचे साधन करणे हे जीवनाचे साफ़ल्य होय.
    प्रार्थनेने अथवा इच्छाशक्तीच्या प्र-बोधनाने, प्र-दीपनाने सर्व पुरुषार्थ सिद्ध होत असतात.
    इच्छाशक्तीचे प्र-दीपन हाच दीपावलीत लावावयाचा दीप होय.
    आजच्या स्वातंत्र्य युगात आपल्या सदिच्छांचे प्र-दीपन करून त्या दिव्य ज्योतींनी आपण सर्व दीपावली साजरी करू या. हीच खरी सामुदायिक प्रार्थना होईल. आपल्या स्वाभाविक विशुद्ध इच्छा सिद्ध-सफ़ल होणे हा त्यांचा स्वभाव-धर्म आहे.
    कृत्रिम, विकृत अशा स्वरूपाच्या इच्छा, विपरीत वासना, निषिद्ध निष्फ़ल होणे हाही त्यांचा स्वभाव-धर्म आहे.
    श्रीज्ञानेश्वरांनी हा सिद्धांत घेऊनच ज्याची जी वांच्छा असेल ती सफ़ल होवो असा सर्वोदय सिद्धविणारा आशीर्वाद दिला आहे.
    ‘जो जो वांच्छील तो ते लाहो, प्राणिजात।’ - ज्ञानेश्वरी

ॐ ॐ ॐ

Facebook page

We have a page on facebook "Maharshi Vinod Publications.
You can join us.

श्रीगुरुपादुकोदयस्तोत्रम्


आज मुहूर्तवूं या एक नित्योत्सव।
अद्वैत आमोदें, जेणे फुलेल हें विश्व।
क्षणोक्षण प्रभातेल नवोनव महापर्व।
प्रसादचिन्ह श्री-श्री-श्रीविद्येचें।।१।।

परा, परापरा, अपरा।
श्रीगुरूपुजा ही त्रिशिरा।
विमर्शा माऊलीची ही स्तनदुग्धधारा।
ओष्ठविण्याचा समय हा।।२।।

‘अपरा’ आराधनेंत भेद-ग्रह-स्थिती।
‘परापरा’ अवस्थेंत भेद-अग्रह-वृत्ती।
‘परा’ अवस्थानांत अभेद-स्फूर्ती।
श्रीगुरूपुजेची पादुका ही।।३।।

आदिभान हें परात्परगुरुबीज।
विमर्शशक्ती श्रीशिवा गुरूविद्येची गुह्यशेज।
जीवूजीवूचा पहिला परिव्राज।
गुरूपादुकेचें आलोचन ।।४।।

एक उफराटे अ-कुल ब्रह्मपद्म।
तेथ निष्कलेचे निजशक्तीधाम।
निर्झरले व्यापिनीचे श्यामव्योम।
अमृतमेघ वोसंडला।।५।।

चतुष्कोणी देवतात्म्यांचे उगमस्थान।
बिंदुस्थली अमृतसिद्धीचें अनुभावन।
यथाक्रम आंतर अनुभवांचें अनुस्थापन।
श्रीगुरूविद्येचा सहजाचार हा।।६।।

‘विमर्श’ म्हणजे आदिभानस्थित चित्शक्ती।
पादुकोदय म्हणजे शिवशिवेची साम्यरसस्थिती।
गुरूकृपयैव या भाग्यश्रीची समवाप्ती।
‘गुरूकृपा’ ये नामें जीवू जीवूचें निरवस्थान।।७।।

‘चार’ म्हणजे सोपचार आराधन।
‘राव’ म्हणजे विमर्शशक्तीचें उपयोजन।
‘चरू’ म्हणजे द्रव्यगुणांचे संयोगीकरण।
‘मुद्रा’ या नांवे प्रतीकाचा प्रत्यंगभाव।।८।।

चित्गगन-चंद्रिकेची फेसाळली जान्हवी।
श्रीगुरूकृपेची वेल्हाळली की पान्हवी।
प्रकटली वा नीलाब्जाची श्रीसुषमा अभिनवी।
श्रीपादुकोदय स्तोत्र हें ।।९।।

श्रीनवशुक्तिकांचा सम्यक् समुल्लेख।
येथ दशोपनिषद्रहस्याचे महावार्तिक।
आदिकृपेचा जणुं संतताभिषेक।
श्रीगुरूपादुकोदयस्तोत्रम्।।१०।।

।।इति श्री गुरूपादुकोदय स्तोत्रम्।।
------------------------------

You may keep up to date with our updates by subscribing to RSS feed of this website. RSS Feed is available at www.maharshivinod.org/rss.xml